دانلود آلما لینوکس ورژن 10

آلما لینوکس یک توزیع لینوکس رایگان، منبع باز و جامعه‌محور است که به عنوان جایگزینی پایدار برای CentOS طراحی شده و بر پایه کد منبع Red Hat Enterprise Linux (RHEL) ساخته می‌شود. این توزیع توسط بنیاد آلما لینوکس مدیریت می‌شود و هدف اصلی آن ارائه یک سیستم عامل سازمانی با ثبات بالا، امنیت قوی و سازگاری کامل با RHEL است، بدون نیاز به هزینه‌های لایسنس. آلما لینوکس از سال ۲۰۲۱ شروع به کار کرد و به سرعت محبوبیت یافت، به ویژه پس از تغییرات در سیاست‌های Red Hat که CentOS را به CentOS Stream تبدیل کرد. نسخه ۱۰ آلما لینوکس، با کد نام “Purple Lion” (شیر بنفش)، در تاریخ ۲۷ می ۲۰۲۵ منتشر شد و نسخه ۱۰.۱ آن در ۲۴ نوامبر ۲۰۲۵ عرضه گردید. این نسخه بر پایه RHEL ۱۰ است و بهبودهایی در امنیت، عملکرد و سازگاری سخت‌افزاری ارائه می‌دهد، در حالی که پشتیبانی از سخت‌افزارهای قدیمی‌تر را حفظ کرده است.

تاریخچه و زمینه انتشار

آلما لینوکس در پاسخ به نیاز جامعه لینوکس برای یک توزیع رایگان و پایدار پس از پایان عمر CentOS ۸ ایجاد شد. اولین نسخه پایدار آن در مارس ۲۰۲۱ منتشر گردید و تا سال ۲۰۲۹ پشتیبانی می‌شود. با گذر زمان، آلما لینوکس تمرکز خود را از بازسازی مستقیم RHEL به حفظ سازگاری با آن تغییر داد، که این امر در نسخه ۱۰ به وضوح دیده می‌شود. انتشار نسخه ۱۰ همزمان با RHEL ۱۰ بود، اما آلما لینوکس بهبودهایی هدفمند اضافه کرد تا usability را افزایش دهد بدون اینکه سازگاری را به خطر بیندازد. نسخه بتا در اوایل ۲۰۲۵ در دسترس قرار گرفت و نسخه نهایی با کرنل ۶.۱۲.۰-۵۵.۹.۱.el۱۰_۰ عرضه شد. نسخه ۱۰.۱ با کرنل ۶.۱۲.۰-۱۲۴.۸.۱.el۱۰_۱ آمد و ویژگی‌هایی مانند پشتیبانی از فایل‌سیستم Btrfs را اضافه کرد.

ویژگی‌های کلیدی

نسخه ۱۰ آلما لینوکس پیشرفت‌های قابل توجهی در زمینه‌های مختلف ارائه می‌دهد. یکی از ویژگی‌های برجسته، فعال‌سازی پیش‌فرض frame pointers است که به توسعه‌دهندگان کمک می‌کند تا پروفایلینگ و tracing واقعی‌زمان را به راحتی انجام دهند و عملکرد برنامه‌ها را بهینه‌سازی کنند. همچنین، پشتیبانی از SPICE برای برنامه‌های سرور و کلاینت دوباره فعال شده است، که این ویژگی در RHEL ۹ حذف شده بود اما بر اساس درخواست جامعه در آلما لینوکس بازگردانده شد. Secure Boot اکنون روی پلتفرم‌های Intel/AMD و ARM پشتیبانی می‌شود، که امنیت بوت در محیط‌های فیزیکی و مجازی را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، پیش‌نمایش فنی KVM برای معماری IBM POWER اضافه شده، که از نسخه ۹ در RHEL موجود نبود. نسخه ۱۰.۱ نیز پشتیبانی از Btrfs را معرفی کرد، از جمله امکان بوت از حجم‌های Btrfs، که گزینه‌های ذخیره‌سازی پیشرفته‌تری فراهم می‌کند.

تغییرات نسبت به نسخه‌های قبلی

در مقایسه با آلما لینوکس ۹، نسخه ۱۰ تغییرات اساسی در ابزارها و کامپایلرها دارد. زبان‌های برنامه‌نویسی پویا به‌روزرسانی شده‌اند: Python به ۳.۱۲، Ruby به ۳.۳، Node.js به ۲۲ (و ۲۴ در ۱۰.۱)، Perl به ۵.۴۰ و PHP به ۸.۳. سیستم‌های کنترل نسخه مانند Git به ۲.۴۷ و Subversion به ۱.۱۴ ارتقا یافته‌اند. سرورهای وب Apache به ۲.۴.۶۲ (و ۲.۴.۶۳ در ۱۰.۱) و nginx به ۱.۲۶ رسیده‌اند. سرورهای پروکسی مانند Varnish Cache به ۷.۶ و Squid به ۶.۱۰ به‌روزرسانی شده‌اند. پایگاه‌داده‌ها شامل MariaDB ۱۰.۱۱، MySQL ۸.۴، PostgreSQL ۱۶ و Valkey ۸.۰ هستند. ابزارهای زنجیره کامپایل مانند GCC به ۱۴.۲ (و ۱۴.۳ در ۱۰.۱)، glibc به ۲.۳۹ و binutils به ۲.۴۱ ارتقا یافته‌اند. ابزارهای عملکرد و دیباگینگ مانند GDB به ۱۴.۲ (و ۱۶.۳ در ۱۰.۱)، Valgrind به ۳.۲۴ (و ۳.۲۵ در ۱۰.۱) و SystemTap به ۵.۲ (و ۵.۳ در ۱۰.۱) رسیده‌اند. ابزارهای نظارت عملکرد PCP به ۶.۳.۲ (و ۶.۳.۷ در ۱۰.۱) و Grafana به ۱۰.۲.۶ به‌روزرسانی شده‌اند. مجموعه‌های ابزار کامپایلر مانند LLVM به ۱۹.۱.۷ (و ۲۰.۱.۸ در ۱۰.۱)، Rust به ۱.۸۴.۱ (و ۱.۸۸ در ۱۰.۱) و Go به ۱.۲۳ (و ۱.۲۴ در ۱۰.۱) ارتقا یافته‌اند. همچنین، معماری ۳۲ بیتی (i۶۸۶) حذف شده و تمرکز روی معماری‌های x۸۶_۶۴، x۸۶_۶۴_v۲، aarch۶۴، ppc۶۴le و s۳۹۰x است.

پشتیبانی سخت‌افزاری

آلما لینوکس ۱۰ پشتیبانی گسترده‌تری از سخت‌افزار نسبت به RHEL ۱۰ ارائه می‌دهد. بیش از ۱۵۰ دستگاه اضافی فعال شده‌اند، از جمله درایورهای aacraid برای Dell PERC و Adaptec RAID، be۲iscsi و be۲net برای Emulex BladeEngine، hpsa برای HP Smart Array، lpfc برای QLogic و Emulex Fibre Channel، megaraid_sas برای Broadcom MegaRAID، mlx۴_core برای Mellanox ConnectX، mpt۳sas و mptsas برای LSI SAS، qla۲xxx و qla۴xxx برای QLogic iSCSI و Fibre Channel. این تغییرات PCI IDهای حذف‌شده در RHEL را بازمی‌گرداند تا سازگاری با سخت‌افزارهای قدیمی حفظ شود. همچنین، معماری x۸۶_۶۴_v۲ برای CPUهای قدیمی‌تر پشتیبانی می‌شود، در حالی که RHEL ۱۰ فقط x۸۶_۶۴_v۳ را پیش‌فرض دارد، که این امر آلما لینوکس را برای سازمان‌هایی با تجهیزات legacy مناسب‌تر می‌کند.

بهبودهای امنیتی

امنیت در نسخه ۱۰ اولویت بالایی دارد. سیاست‌های رمزنگاری سیستم‌گستر به طور پیش‌فرض الگوریتم‌های پساکوانتومی (PQC) مانند ML-KEM، ML-DSA و SLH-DSA را فعال کرده‌اند. OpenSSL TLS به‌روزرسانی شده و از الگوریتم‌های PQC و فایل‌های PKCS #۱۲ سازگار با FIPS پشتیبانی می‌کند. OpenSSH به نسخه ۹.۹ رسیده با بهبودها نسبت به ۸.۷. SELinux userspace به ۳.۸ ارتقا یافته با حالت خروجی CIL برای audit۲allow و پشتیبانی از Wayland در sandbox. ابزارهای Sequoia PGP (sq و sqv) برای رمزنگاری OpenPGP اضافه شده‌اند. Keylime agent به ۰.۲.۷ به‌روزرسانی شده با پشتیبانی از IDevID و IAK، استفاده پیش‌فرض از TLS ۱.۳ و ابزار keylime-policy. در نسخه ۱۰.۱، RPMv۶ برای امضاهای چندگانه بسته‌ها معرفی شده و SSSD به ۲.۱۱.۱ ارتقا یافته است.

به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری و بسته‌ها

آلما لینوکس ۱۰ بسته‌های RHEL-مخصوص را حذف کرده و جایگزین‌های خود مانند almalinux-backgrounds، almalinux-logos و almalinux-release را اضافه کرده است. مخزن CRB به طور پیش‌فرض فعال است. در مجازی‌سازی، Podman به ۵.۶.۰، buildah به ۱.۴۱.۴، Libvirt به ۱۱.۵.۰ و QEMU-KVM به ۱۰.۰.۰ رسیده‌اند. شبکه با NetworkManager ۱.۵۴.۰، iproute ۶.۱۴.۰ و ethtool ۶.۱۵ بهبود یافته. Samba به ۴.۲۲.۴ و Mesa به ۲۵.۰.۷ ارتقا یافته‌اند. این به‌روزرسانی‌ها عملکرد، مقیاس‌پذیری و کارایی را افزایش می‌دهند.

مقایسه با RHEL ۱۰

آلما لینوکس ۱۰ کاملاً سازگار با RHEL ۱۰ است اما تفاوت‌هایی دارد: پشتیبانی از x۸۶_۶۴_v۲ برای سخت‌افزار قدیمی، فعال‌سازی مجدد SPICE، پیش‌نمایش KVM برای IBM POWER، frame pointers پیش‌فرض و پشتیبانی سخت‌افزاری گسترده‌تر. برخلاف RHEL که نیاز به اشتراک دارد، آلما لینوکس رایگان است و جامعه‌محور. همچنین، EPEL برای x۸۶_۶۴_v۲ ساخته شده و ابزار مهاجرت ELevate در حال توسعه است.