آﻣﻮزش اﻓﺰاﯾﺶ ﻓﻀﺎی دﯾﺴﮏ ﻣﺎﺷﯿﻦ ﻣﺠﺎزی اوﺑﻮﻧﺘﻮ روی ESXi ﺑﺪون رﯾﺒﻮت

اگه یه ماشین مجازی اوبونتو داری که روش نصب هست و از ESXi برای مجازی‌سازی استفاده می‌کنی، احتمالاً یه روز به اﻓﺰاﯾﺶ ﻓﻀﺎی دﯾﺴﮏ ﻣﺎﺷﯿﻦ ﻣﺠﺎزی اوﺑﻮﻧﺘﻮ روی ESXi ﺑﺪون رﯾﺒﻮت نیاز پیدا می‌کنی.برای این کار فقط باید مرحله‌به‌مرحله و دقیق پیش بری.

توی این آموزش، یه سناریوی واقعی رو با هم مرور می‌کنیم: یه دیسک 15 گیگی که از سمت ESXi به 100 گیگ افزایش پیدا کرده و حالا می‌خوایم داخل اوبونتو این فضای اضافه رو به پارتیشن روت اضافه کنیم.

پیش‌نیاز اﻓﺰاﯾﺶ ﻓﻀﺎی دﯾﺴﮏ ﻣﺎﺷﯿﻦ ﻣﺠﺎزی اوﺑﻮﻧﺘﻮ روی ESXi ﺑﺪون رﯾﺒﻮت

قبل از هر کاری:

از VM اسنپشات بگیر. توی ESXi، قبل از هر تغییری روی دیسک، حتماً یه Snapshot بگیر تا اگه مرحله‌ای اشتباه پیش رفت بتونی برگردی به وضعیت قبل.

مطمئن شو سایز دیسک از سمت ESXi واقعاً افزایش پیدا کرده. برو توی تنظیمات Settings (Edit VM) و سایز دیسک رو به مقدار دلخواه (مثلاً از 15 گیگ به 100 گیگ) تغییر بده و ذخیره کن. این کار رو باید از محیط ESXi انجام بدی، نه داخل خود اوبونتو.

مرحله ۱: بررسی وضعیت فعلی دیسک

داخل اوبونتو، با این دستورات وضعیت فعلی دیسک و پارتیشن‌ها رو ببین:

lsblk
df -h
sudo fdisk -l

با خروجی این دستورات باید سه چیز رو تشخیص بدی:

• اسم دیسک (معمولاً /dev/sda)
• اینکه سیستم از LVM استفاده می‌کنه یا پارتیشن‌بندی ساده‌ست (نصب پیش‌فرض اوبونتو معمولاً LVM داره)
• کدوم پارتیشن، پارتیشن روت هست

نکته: اگه توی خروجی عبارت GPT PMBR size mismatch رو دیدی، نگران نشو؛ کاملاً طبیعیه و توی مراحل بعدی برطرف می‌شه.

مرحله ۲: نصب ابزارهای لازم

sudo apt update
sudo apt install -y cloud-guest-utils gdisk

ابزار cloud-guest-utils رو نصب می‌کنه که برای بزرگ کردن پارتیشن لازمه. gdisk برای اصلاح جدول پارتیشن GPT استفاده می‌شه.

مرحله ۳: اصلاح جدول GPT

وقتی سایز دیسک از سمت ESXi تغییر می‌کنه، جدول پارتیشن GPT هنوز از سایز قدیمی خبر داره. با این دستور جدولش رو با سایز جدید دیسک هماهنگ کن:

sudo sgdisk -e /dev/sda

بعد از اجرا، ممکنه پیام بدی مبنی بر اینکه کرنل هنوز از جدول قدیمی استفاده می‌کنه. برای این کار:

sudo partprobe /dev/sda

این دستور به کرنل میگه جدول پارتیشن رو دوباره بخونه، بدون نیاز به ریبوت.

اگر بعد از این هنوز پیام GPT PMBR size mismatch رو توی fdisk -lدیدی، نگران نباش. این پیام مربوط به یه لایه‌ی قدیمی و legacy به اسم Protective MBR هست کاملاً بی‌ضرره؛ خودش با اجرای مرحله بعد (growpart) رفع می‌شه.

مرحله ۴: بزرگ کردن پارتیشن

حالا باید پارتیشنی که فضای اضافه‌شده روش قراره اعمال بشه رو بزرگ کنی (معمولاً آخرین پارتیشن دیسک، مثلاً /dev/sda3):

sudo growpart /dev/sda 3

عدد 3 رو با شماره پارتیشن روت خودت جایگزین کن (از خروجی lsblk مرحله اول متوجه شماره‌ش می‌شی).

با این دستور بررسی کن که پارتیشن بزرگ شده:

lsblk

مرحله ۵: بزرگ کردن LVM (اگه از LVM استفاده می‌کنی)

اگه پارتیشن روتت زیر LVM هست (چیزی شبیه ubuntu--vg-ubuntu--lv،

sudo pvresize /dev/sda3
sudo lvextend -l +100%FREE /dev/mapper/ubuntu--vg-ubuntu--lv

pvresize فضای اضافه‌شده رو به Physical Volume اضافه می‌کنه. lvextend تمام فضای آزاد باقی‌مونده رو به Logical Volume (پارتیشن روت) اختصاص می‌ده.

اگه از LVM استفاده نمی‌کنی و پارتیشن ساده داری، این مرحله رو رد کن و مستقیم برو مرحله بعد.

مرحله ۶: بزرگ کردن فایل‌سیستم

آخرین مرحله اینه که خود فایل‌سیستم رو (که روی LV یا مستقیم روی پارتیشن نشسته) به سایز جدید گسترش بدی:

اگه از LVM استفاده می‌کنی:

sudo resize2fs /dev/mapper/ubuntu--vg-ubuntu--lv

اگه پارتیشن ساده داری (بدون LVM):

sudo resize2fs /dev/sda3

اگه فایل‌سیستمت xfs هست، به‌جاش از این استفاده کن:

sudo xfs_growfs /

این دستور برای فایل‌سیستم xfs هست، به‌جای resize2fs ازش استفاده کن.

مرحله ۷: تأیید نهایی

df -h

باید ببینی که فضای پارتیشن به سایز جدید افزایش پیدا کرده.

نمونه خروجی واقعی این سناریو

برای مرجع، این خروجی نهایی همین فرآیند روی یه دیسکی هست که از 15 گیگ به 100 گیگ افزایش پیدا کرده بود:

Filesystem                         Size  Used Avail Use% Mounted on
/dev/mapper/ubuntu--vg-ubuntu--lv  96G  5.3G   87G   6% /

جمع‌بندی و نکات مهم

تمام این مراحل آنلاین و بدون نیاز به خاموش کردن یا ریبوت سیستم انجام می‌شن.

ترتیب کلی کار: افزایش سایز از ESXi → اصلاح GPT → بزرگ کردن پارتیشن → بزرگ کردن LVM (در صورت وجود) → بزرگ کردن فایل‌سیستم.

همیشه قبل از شروع، از VM اسنپشات بگیر.

اگه بعداً خواستی دوباره فضا اضافه کنی، کافیه همین مراحل رو از اول تکرار کنی؛ نیازی به کار اضافی نیست.

این آموزش بر اساس یک سناریوی واقعی نوشته شده و برای نصب‌های پیش‌فرض اوبونتو (با پارتیشن‌بندی GPT و LVM) روی ESXi تست شده است.